Plexi, poliwęglan czy materiał napinany – jakie lico kasetonu wybrać

Pęknięte narożniki, widoczne punkty LED, pofalowana grafika – źle dobrane lico potrafi zepsuć nawet solidnie wykonany kaseton reklamowy. Plexi, poliwęglan i materiał napinany różnią się odpornością na uderzenia, sposobem przepuszczania światła, możliwościami produkcyjnymi i ceną. Przy niewielkim szyldzie nad wejściem do sklepu najlepiej sprawdza się zwykle sztywna płyta. Przy reklamie o długości sześciu metrów sytuacja wygląda już inaczej. Wybór trzeba zacząć od wymiarów, głębokości kasetonu i warunków montażu, a dopiero później porównywać koszt materiałów.

Plexi – uniwersalne lico do podświetlanych kasetonów

Plexi, czyli PMMA (polimetakrylan metylu), to jeden z najczęściej stosowanych materiałów do produkcji lic kasetonów świetlnych. Ma gładką powierzchnię, dobrą odporność na promieniowanie UV i pozwala uzyskać estetyczne, równomierne podświetlenie. Do reklam z modułami LED wybiera się przede wszystkim plexi opalową o grubości 3–5 mm.

Nie każda mleczna plexi daje jednak ten sam efekt. Bezbarwna płyta PMMA przepuszcza nawet około 92% światła, ale odmiany opalowe mają znacznie niższą przepuszczalność, zależną od konkretnego produktu. Dostępne są między innymi płyty przepuszczające około 25%, 30% lub 40% światła. Im większa przepuszczalność, tym łatwiej uzyskać jasne lico, ale przy płytkim kasetonie wzrasta ryzyko widoczności pojedynczych modułów LED.

W praktyce dobrym przykładem jest kaseton o wymiarach 200 × 60 cm, montowany nad wejściem do salonu kosmetycznego. Przy odpowiednio zaprojektowanej ramie można zastosować plexi opalową 4 mm i podświetlenie LED. Głębokość konstrukcji wynosząca około 8–12 cm daje spore możliwości rozmieszczenia modułów z szerokokątną optyką. Nie gwarantuje jednak automatycznie równomiernego świecenia – rozstaw diod musi odpowiadać ich charakterystyce oraz przepuszczalności wybranej płyty.

Plexi ma też ograniczenia. Jest stosunkowo krucha przy uderzeniach i naprężeniach punktowych. Pęknięcia pojawiają się najczęściej w okolicach otworów, narożników lub miejsc zbyt sztywnego mocowania. Problem nasila się przy zmianach temperatury.

Współczynnik rozszerzalności cieplnej typowej plexi wynosi około 0,07 mm na metr długości na każdy 1°C. Oznacza to, że płyta o długości 2 m przy wzroście temperatury o 40°C może wydłużyć się o około 5,6 mm. Rama musi umożliwiać taką pracę materiału. Mocowanie płyty na sztywno, bez odpowiedniego luzu dylatacyjnego, to proszenie się o deformacje.

Przy wyborze plexi trzeba uwzględnić trzy kwestie:

• Grubość płyty – 3 mm sprawdza się w mniejszych, odpowiednio podpartych kasetonach; przy większej powierzchni często stosuje się 4–5 mm.
• Rodzaj materiału – plexi ekstrudowana (XT) jest popularna w standardowych realizacjach, natomiast wylewana (GS) bywa korzystniejsza przy wymagającej obróbce.
• Format – popularne arkusze mają 2050 × 3050 mm. Większe lico może wymagać podziału lub zamówienia nietypowego materiału.

Za plexi opalową o grubości 3–5 mm trzeba orientacyjnie zapłacić 150–280 zł brutto/m² za samą płytę. Obróbka, grafika, konstrukcja i montaż są rozliczane osobno.

To rozsądny wybór do standardowych szyldów sklepów, gabinetów i lokali gastronomicznych. Nie jest natomiast najlepszą opcją w miejscach szczególnie narażonych na uderzenia ani przy bardzo dużych powierzchniach, na których problemem stają się łączenia sztywnych arkuszy.

Poliwęglan – większa odporność, ale nie bez kompromisów

Poliwęglan lity (PC) jest znacznie odporniejszy na uderzenia niż standardowa plexi. Pod dużym obciążeniem mechanicznym częściej się odkształca, zamiast pękać. Ta różnica ma znaczenie wszędzie tam, gdzie lico reklamy może zostać przypadkowo uderzone.

Dobrym przykładem jest kaseton o wymiarach 180 × 70 cm zamontowany przy wejściu do hurtowni lub sklepu budowlanego. W pobliżu regularnie przemieszczają się wózki transportowe, a reklama znajduje się stosunkowo nisko. W takim miejscu poliwęglan lity opalowy o grubości 4 mm ogranicza ryzyko uszkodzenia lica przy przypadkowym kontakcie z transportowanym towarem.

Większa odporność na uderzenia nie oznacza jednak większej odporności na każde uszkodzenie. Poliwęglan łatwiej się rysuje, co szybko wychodzi na jaw podczas czyszczenia. Piasek, szorstka gąbka lub niewłaściwy preparat potrafią pozostawić trwałe ślady. Przy kasetonie zamontowanym na wysokości wzroku zarysowania będą szczególnie widoczne w dziennym świetle.

Drugim ograniczeniem jest sztywność. Poliwęglan jest bardziej elastyczny od plexi, dlatego przy tej samej grubości i dużej rozpiętości może mocniej się uginać. Nie wystarczy więc zamienić płyty PMMA na PC, pozostawiając bez zmian całą konstrukcję. Trzeba sprawdzić szerokość niepodpartych pól, sposób mocowania i przewidywane obciążenia.

W kasetonach zewnętrznych szczególnie ważna jest ochrona UV. Poliwęglan bez właściwej warstwy ochronnej może z czasem żółknąć. Do zastosowań reklamowych stosuje się między innymi płyty Exolon UV czy Marlon z odpowiednimi wariantami ochrony przeciwsłonecznej.

Trzeba również dopasować przepuszczalność światła. Przykładowo Exolon UV w odmianie białej 2130, przy grubości 3 mm, przepuszcza około 30% światła, a odmiana 2150 o tej samej grubości około 50%. To duża różnica w jasności i sposobie rozpraszania światła. Dwie pozornie podobne płyty mogą więc dać zupełnie inny rezultat przy identycznym układzie modułów LED.

Orientacyjny koszt poliwęglanu litego opalowego o grubości 3–5 mm wynosi 170–330 zł brutto/m². Za droższe odmiany z dodatkowymi powłokami ochronnymi trzeba zapłacić więcej.

Kiedy dopłata ma sens? Przede wszystkim przy reklamach umieszczonych nisko, w zatłoczonych przejściach, strefach dostaw i lokalizacjach narażonych na przypadkowe uderzenia. Jeśli kaseton wisi wysoko nad witryną i nie występuje szczególne zagrożenie mechaniczne, zwykła plexi często okaże się bardziej opłacalna.

Do wykonania lica warto wybierać poliwęglan lity, a nie komorowy. Odmiana komorowa ma wewnętrzne kanaliki, które przy podświetleniu mogą tworzyć widoczne pasy. W reklamie, w której liczy się jednolita powierzchnia i czytelność grafiki, jest to poważna wada.

Materiał napinany – sposób na duże kasetony bez widocznych łączeń

Przy reklamie o długości pięciu lub sześciu metrów problemem nie jest już wyłącznie odporność tworzywa. Pojawia się kwestia wymiarów dostępnych arkuszy, masy konstrukcji oraz łączenia płyt. Lico napinane pozwala wykonać dużą, podświetlaną powierzchnię bez widocznych podziałów, co ma znaczenie zwłaszcza przy jednolitym tle i grafice fotograficznej.

W praktyce stosuje się dwa rozwiązania:

• Baner PVC backlit, najczęściej o gramaturze około 500–510 g/m², przeznaczony do podświetlenia od tyłu. Stosowany przede wszystkim w dużych kasetonach zewnętrznych.
• Tkanina poliestrowa backlit, często o gramaturze około 180–260 g/m², wykorzystywana szczególnie we wnętrzach i systemach SEG, w których silikonową krawędź tkaniny wciska się w profil ramy.

Przykładowo lico o wymiarach 600 × 120 cm nad witryną marketu można wydrukować jako jeden pas materiału. Przy rolce o szerokości 3,2 m nie trzeba szukać sześciometrowego materiału – sześć metrów stanowi długość wydruku, a 1,2 m jego szerokość. Oczywiście trzeba doliczyć zapas technologiczny na wykończenie i naciąg.

To istotna przewaga nad sztywnymi płytami. Znika problem widocznych połączeń, a samo poszycie jest lekkie i można je transportować zwinięte w rolkę. Wymiana grafiki nie musi też oznaczać wymiany całego kasetonu.

Nie wolno jednak traktować zwykłego banera reklamowego jako zamiennika profesjonalnego materiału backlit. Frontlit służy do oświetlania od przodu, a backlit do podświetlania od tyłu. Różnią się konstrukcją i sposobem pracy ze światłem. Zastosowanie niewłaściwego materiału prowadzi do nierównego podświetlenia, utraty intensywności kolorów i słabej czytelności grafiki.

Sam nadruk również wymaga uwagi. Ciemna grafika przygotowana wyłącznie do oglądania w świetle dziennym może po włączeniu LED wyglądać zbyt blado. Dlatego w wymagających realizacjach wykonuje się próbę podświetlonego wydruku, a technologię druku i nasycenie kolorów dobiera do materiału.

Dużą rolę odgrywa konstrukcja. Kasetony reklamowe z licem napinanym wymagają odpowiednich profili i systemu naciągu, dzięki którym powierzchnia pozostaje równa. Źle napięty baner zaczyna falować, a niedokładnie wykończone krawędzie mogą powodować marszczenie przy narożnikach. W dużych konstrukcjach zewnętrznych trzeba dodatkowo uwzględnić obciążenie wiatrem i zapewnić właściwe zakotwienie ramy.

W przypadku takich realizacji kasetony reklamowe warto traktować jako kompletny system obejmujący profil, poszycie, oświetlenie i mocowanie, a nie jako sam wydruk wsunięty w ramę.

Ceny samych materiałów z nadrukiem są często atrakcyjne:

• Baner PVC backlit 510 g: około 35–70 zł netto/m².
• Tkanina backlit z drukiem UV: około 75–140 zł netto/m².

Nie są to jednak ceny gotowego kasetonu. System napinający, rama, instalacja LED i montaż mogą stanowić znaczną część kosztu całej realizacji.

Materiał napinany najlepiej sprawdza się przy dużych formatach oraz reklamach, w których grafika ma być regularnie wymieniana. W galeriach handlowych trzeba dodatkowo sprawdzić wymagania zarządcy dotyczące klasy reakcji na ogień zastosowanego materiału. Samo określenie „trudnopalny” w ofercie nie zastępuje odpowiedniej dokumentacji.

Przy niewielkim kasetonie o wymiarach 100 × 50 cm, którego grafika nie zmienia się przez kilka lat, system napinany nie musi być uzasadniony ekonomicznie. Sztywna płyta z plexi będzie prostsza w wykonaniu i nie będzie wymagała mechanizmu naciągu.

FAQ – najczęstsze pytania o wybór lica kasetonu

Czy plexi 3 mm wystarczy do kasetonu zewnętrznego?
Tak, pod warunkiem odpowiednio małego formatu i właściwego podparcia. Przy większej rozpiętości trzeba rozważyć grubszą płytę oraz sprawdzić obciążenie wiatrem. Sama grubość materiału nie wystarcza do oceny bezpieczeństwa konstrukcji.

Czy poliwęglan jest trwalszy od plexi?
Jest znacznie odporniejszy na uderzenia, ale łatwiej go zarysować. W przypadku reklamy umieszczonej poza zasięgiem przypadkowych uderzeń plexi może zachować estetyczny wygląd równie długo, a kosztować mniej.

Czy materiał napinany nadaje się na zewnątrz?
Tak. Do dużych kasetonów zewnętrznych stosuje się odpowiednio dobrane banery PVC backlit. Trzeba jednak zaprojektować prawidłowy naciąg, mocowanie oraz konstrukcję odporną na obciążenia wiatrem. Nie każda tkanina do systemów wewnętrznych nadaje się do montażu na elewacji.

Co zrobić, gdy przez lico widać pojedyncze diody LED?
Najpierw sprawdzić głębokość kasetonu, rozstaw modułów, kąt świecenia i parametry rozpraszające lica. Zastosowanie bardziej mlecznej płyty może ograniczyć widoczność punktów, ale jednocześnie zmniejszyć jasność całej reklamy. Czasem lepszym rozwiązaniem jest zmiana rozmieszczenia lub rodzaju modułów LED.

Jakie lico wybrać do kasetonu o długości 5 metrów?
W pierwszej kolejności warto sprawdzić system napinany backlit. Pozwala uniknąć łączenia standardowych arkuszy i ogranicza masę poszycia. Jeżeli projekt wymaga sztywnej płyty, trzeba dobrać odpowiednie formaty, podparcia i sposób połączenia elementów.

Od czego zacząć przed zamówieniem kasetonu?
Najpierw ustal dokładne wymiary lica, głębokość konstrukcji i miejsce montażu. Następnie sprawdź ryzyko uderzeń oraz to, czy grafika będzie wymieniana. Do typowego szyldu zacznij od wyceny plexi opalowej 4 mm, przy zagrożeniu mechanicznym porównaj ją z poliwęglanem, a przy dużym formacie bez łączeń – z materiałem napinanym. Przed akceptacją produkcji poproś o próbkę podświetloną docelowym układem LED. To znacznie tańsze niż poprawianie całego lica po montażu.